Boeren blog: op tijd met oogsten, te laat met deze column
Voor het vakblad Sterke Erven schrijft Howard Koster iedere maand een column over de ervaringen bij de opstart van burgerboerderij de Biesterhof. Soms tracht hij deze ervaringen in een bredere context te plaatsen, soms houdt hij het klein.
Op tijd met oogsten, te laat met deze column. Deze column had ik een week geleden al in moeten leveren. Soms ben ik een dag te laat, maar een week is mij nog niet eerder overkomen.
Het heeft niet zozeer te maken met dat het druk is, want dat is het meestal wel. Het is gewoon dat ik de kalender niet in de gaten heb gehouden. Ik had wel door dat de dagen verstreken, dat wel. En dan met name in relatie tot de vorige keer dat we een goede regenbui hadden gehad. Ook merkte ik dat de dagen weer korter worden en de nachten kouder. De boekweit en lupine oogst staan voor de deur. Gewassen die pas in de middag geoogst kunnen worden vanwege de dauw die richting de herfst steeds langer het gewas bevochtigd.
Dit schrijvend denk ik aan een koffiepauze vorige week. Onze vrijwilligers merkten natuurlijk ook hoe droog de boerderij en haar omgeving waren geworden en hoe druk we waren met water geven aan onze jonge boompjes. Zij hoopten dan ook vurig met ons mee op een einde aan de droogte. De ervaren boeren in het gebied hadden ingeschat dat we minstens 100mm nodig zouden hebben om de bodem weer op ‘normaal’ te krijgen, dus daar gingen we voor toen het eindelijk weer begon te regenen.
Het was ook perfecte regen. Gestaag, millimeter na millimeter, zodat de bodem tijd had om eraan te wennen en het niet meteen als oppervlakte water wegspoelde. Maar na een ruime week regenachtig weer was er een aantal dagen droog, zonnig weer voorspeld en met meer regen in het vooruitzicht besloot ik dat het tijd was om het boekweit ‘op zwad’ te maaien. Het moet dan nog minimaal 5 dagen op het land liggen om af te sterven en te drogen en dan kan het geoogst worden. Terwijl de vrijwilligers dus tijdens de koffie de rode vlekken op Buienradar onze kant op aan het praten waren, moest ik ze uitleggen dat, ondanks dat we nog lang niet aan onze 100mm zaten, het nu toch echt even 5 dagen droog moest zijn. En daarna moest het weer gaan regenen. Luid gelach viel mij ten deel: “Het weer en de boeren, het is ook altijd wat…”
En dat klopt ook wel. Het is bijna nooit helemaal goed. 2022 was te droog; 2023 was te nat, met ook nog een hele droge periode erin, 2024 te nat, 2025 op zich wel aardig, maar de bodem moest nog herstellen van de natte jaren en 2026 is weer gort droog. Ieder jaar is ook weer op een andere manier uitdagend, heb ik mij eerst laten vertellen en kom ik nu in de praktijk achter. Het is niet zo dat je van 1 nat jaar je lessen leert en dan voor altijd hierop bent voorbereid. Want wanneer valt de regen, en hoeveel in 1 keer? Maak je de juiste keuze om vroeg te zaaien of komt er toch nog een periode van kou aan? Net iets te vroeg oogsten en kosten maken met nadrogen van de oogst, of erop gokken dat de regen niet te lang zal aanhouden en dat je het gewas nog goed van je akker krijgt.. Keuzes die je ieder teeltseizoen weer opnieuw moet maken en waarvan je nooit helemaal zeker weet of ze de juiste zijn. Vooraf zeker niet, achteraf ook niet altijd.
Ik ben op mijn 40ste begonnen met boeren. Stel dat ik tot mijn 70ste doorga, dat betekent dat ik het 30 keer mag proberen en dan is het klaar. Deze week dorsen we de boekweit en lupine, dan zit mijn 5e teeltseizoen er op en gaan we de voorbereidingen treffen voor de volgende. De kalender heb ik de afgelopen tijd niet zo nauwlettend in de gaten gehouden, maar de kortere nachten, het laat verdampen van de dauw, de geur in de lucht, het geluid van terugkerende ganzen, dit alles viel mij wel op en vertelde mij dat het tijd was om de laatste gewassen te oogsten en de groenbemesters te zaaien. Ieder seizoen is anders, maar toch zijn er terugkerende patronen en ontstaat er iets van een gevoel, van intuïtie. Ons vijfde jaar. Kijken of we iets geleerd hebben.
